Abuzimi verbal është i vështirë për t’u identifikuar dhe provuar, pikërisht sepse, ndryshe nga format e tjera të dhunës, ai nuk është i dukshëm. Është tinëzare, nuk lë gjurmë dhe pasojat e saj shihen shumë më vonë, ndoshta shumë herë kur tashmë është tepër vonë.

Dhuna verbale është forma më e nënvlerësuar dhe e harruar e dhunës. Kur dëgjojmë dhunë, zakonisht mendojmë se dikush po abuzohet fizikisht ose seksualisht. Dru, grushta, pëllëmbë, arrest shtëpiak dhe pengimi i një tjetri që të dalë nga shtëpia, duke përdorur çdo mjet për të lënduar trupin e dikujt që është në disavantazh, sepse është më i dobët dhe i pambrojtur ndaj dhunuesit të tij, sepse është fëmijë ose grua ose një plak ose ndonjë person tjetër që i përket ndonjë grupi të cenueshëm.

Ka mijëra mënyra se si mund të dëmtoni fizikisht dhe seksualisht një person dhe pjesa më e keqe është se në shumicën e rasteve viktima e njeh dhunuesin e saj. Mund të jetë babai, nëna, xhaxhai, gjyshi, vëllai, partneri, fqinji, shoku i klasës, shok apo koleg. Dikush që është “i njohur”.

Këto forma të dhunës janë më të njohurat dhe më të “prekshmet”, duke lënë zakonisht plagë. “Dëshmitë dhëna”. Dhe kjo është një arsye pse ato janë më të përhapura. Ato janë më të dukshme. Ti ke diçka të “prekshme” që të lehtëson sa më shumë, sepse nuk është kurrë e lehtë të përballesh me çdo formë abuzimi dhe të justifikohesh, sidomos sipas legjislacionit në Shqipëri, të provosh dhunën që ke pësuar, apo abuzimin. Plagët në trupin tuaj, mavijosjet dhe gungat flasin vetë. Por çfarë ndodh me abuzimin verbal?

Deri pak vite më parë, bota as që e dinte se ekziston një formë verbale e dhunës, e lëre më çfarë është ajo dhe ndoshta nga disa nuk është pranuar ende plotësisht. Abuzimi verbal është i vështirë për t’u identifikuar dhe provuar, pikërisht sepse, ndryshe nga format e tjera të dhunës, ai nuk është i dukshëm.

Është tinëzare, nuk lë gjurmë dhe pasojat e saj shihen shumë më vonë, ndoshta shumë herë kur tashmë është tepër vonë. Edhe pse në dy format e tjera të dhunës, përveç abuzimit fizik, ka edhe psikologjik, sepse është e pamundur që dikush të të lëndojë trupin pa të lënduar edhe shpirtin, dhuna verbale është thjesht psikologjike, sepse të godet drejtpërdrejt emocionalisht.

Ndonjëherë dhunuesi nuk e kupton se po ushtron dhunë psikologjike ndaj dikujt. Por zakonisht përdoret si një “armë” për të “bindur” personin tjetër të bëjë ose të mos bëjë atë që dëshironi. I dobëti, i pambrojturi, ai që varet nga dikush për shkak të autoritetit, fuqisë ose nevojës, detyrohet t’i nënshtrohet asaj që imponon më i forti, sepse nëse nuk e bëjnë, do të ketë pasoja.

Abuzuesi vë bast mbi dobësinë emocionale të viktimës për të marrë atë që dëshiron. E kërcënon, e terrorizon, përdor çdo mjet apo justifikim për të fituar nënshtrimin e tjetrit ndaj vullnetit të tij. Ka shumë raste të abuzimeve verbale dhe nuk duhet të kërkoni larg për t’i gjetur. Ju, fqinji juaj, shoqja juaj, motra juaj, shoqja e klasës tuaj ose shoku i klasës tuaj në shkollë mund të keni përjetuar abuzim verbal.

Mund të keni ushtruar vetë dhunë verbale, qoftë edhe “pa dashje”. Dhuna verbale mund të ushtrohet nga një prind ndaj fëmijës së tij, ashtu si një fëmijë ndaj prindit të tij. Në fakt, është shumë e zakonshme, gjë që nuk e bën të lejueshme apo të pranueshme, që prindërit të abuzojnë verbalisht me fëmijët e tyre në mënyrë që të kenë sukses që t’u imponojnë vullnetin e tyre.

Dhe abuzimi verbal nuk ndalet kur dikush bëhet i rritur. Janë të shumtë prindërit që duan të kenë nën kontroll fëmijët e tyre çdo orë dhe moment. Kur pushojnë argumentet logjike dhe çdo “pushtet” që mund të kenë pasur mbi fëmijën e tyre kur ishin të mitur, fillojnë kërcënimet dhe shantazhet emocionale. Sepse ata nuk e kuptojnë se fëmija është rritur, është i pavarur, ka nevojat dhe dëshirat e tij, jetën e tij për të përcaktuar dhe jetuar.

Nuk ishte zgjedhja jonë të lindnim. Por është zgjedhja jonë që të jetojmë jetën që duam dhe jo jetën që dikush tjetër dëshiron të na imponojë ose sepse ata kanë neveri ose sepse bota është e keqe dhe e rrezikshme dhe dëshiron të na (tepër)mbroj ose sepse thjesht dëshiron të na kontrollojë ose sepse ajo që thotë është për “të mirën” tonë.

Fëmija juaj nuk ju përket, nuk është pronë juaj. Sado që dëshironi ta mbroni atë nga rreziqet e jashtme, do të përpiqeni gjithmonë për të pamundurën, veçanërisht nëse fëmija juaj tani është i rritur. Mbrojtja e tepërt mund të jetë po aq e dëmshme sa edhe nënmbrojtja.

Jeta është e paparashikueshme dhe ka shumë pak gjëra që mund t’i kontrollojmë. Kjo nuk do të thotë se duhet të bëjmë jetë të rrezikshme dhe të “sfidojmë” fatin tonë , por as që duhet të jetojmë me frikën e asaj që mund të ndodhë nesër. Nuk ka asnjë kuptim për një jetë të tillë mes detyrimeve dhe kufizimeve. Dhe askush nuk ju garanton se duke mos bërë asgjë nga frika dhe duke qëndruar i mbyllur në shtëpinë tuaj do të jeni të sigurt.

Ne e lidhim rrezikun me ndonjë faktor të jashtëm dhe kemi frikë. – Mos dil, ki kujdes, do të të vjedhin, do të rrëzojnë, do të vrasin, do…do… por nga trauma emocionale si të mbrohemi?

Sepse kur kaloni një jetë duke mos bërë atë që dëshironi, sepse keni frikë ose ndaloni dhe shantazhoni emocionalisht fëmijën tuaj ose dikë tjetër që të bëjë zgjedhjet e tij lirisht apo edhe veten, ju lodheni emocionalisht ose lodhni tjetrin. Ju jeni duke dëmtuar shpirtin tuaj ose shpirtin e dikujt tjetër. Dhe fatkeqësisht pasojat e këtij abuzimi nuk dallohen menjëherë.

Ankthi, trishtimi, zemërimi që ju mbush me abuzimin verbal që po vuani ose ndjenja e fajit që ju vërshon, është sepse e lini abuzuesin t’ju abuzojë verbalisht dhe t’ju dominojë, mund të bëjnë shumë “dëm” në një nivel psikologjik, i cili për shkak se është i lidhur pazgjidhshmërisht me fizikun do të ketë degëzime të tjera. Dhuna verbale mund të “manifestohet” në trupin tonë në mënyra të ndryshme: rrahje të shpejta të zemrës, presion, marramendje, mbisforcim, skuqje, ngërçe në stomak, pagjumësi, humbje oreksi.

Për më tepër, dhuna psikologjike çon në humbjen e interesit, tërheqjen psikosociale, refuzimin për të bashkëvepruar me mjedisin dhe njerëzit që lidhen me abuzimin verbal (p.sh. një student mund të refuzojë të shkojë në shkollë sepse shokët e klasës e ngacmojnë dhe tallen me të ose dikush e bën këtë” nuk dëshiron të shkojë në punë sepse shefi ose kolegët e shajnë dhe e poshtërojnë).

Humori i keq psikologjik për shkak të presionit të marrë nga personi që vuan dhunën verbale mund të çojë në depresion, me të gjitha pasojat që mund të ketë një ngjarje e tillë. Depresioni është i lidhur ngushtë me shfaqjen e shumë sëmundjeve fizike (kanceri, diabeti, obeziteti, sëmundjet kardiovaskulare etj.).

Së fundi, nuk janë të pakta rastet e personave që kanë kryer vetëvrasje, duke mos gjetur rrugëdalje tjetër për dhunën e tyre emocionale. Fjalët e dikujt kanë fuqinë për t’ju mbytur fjalë për fjalë dhe në mënyrë figurative. Me mençuri themi “gjuha nuk ka kocka dhe i thyen kockat”.

Prandaj, duhet të kuptojmë përmasat e efekteve të dhunës psikologjike dhe të jemi shumë të kujdesshëm për atë që bëjmë dhe çfarë themi. Si dhe ato që nuk themi dhe nuk bëjmë kur duhet. Ne nuk duhet të qëndrojmë pranë si spektatorë ndaj abuzimit të dikujt qoftë ai fizik, seksual apo verbal. Mos kini frikë të flisni. Pavarësisht nëse jeni viktimë, dëshmitar ose njohës i abuzimit, flisni, kontaktoni dikë me autoritet dhe thyejeni ciklin e dhunës.

Burimi: https://www.psychologynow.gr/

Përgatiti: Fon Ilia, Psikolog Klinik – Holistic Coach

CEO – Institute of Body Language Albania