Besimi i shoqërisë është se fëmijët dhe prindërit duhet të pranojnë njëri-tjetrin “pa marrë parasysh çfarë”, ata duhet të falin njëri-tjetrin “pa marrë parasysh çfarë” dhe ata duhet të mësojnë të shkojnë mirë “Gjithsesi”. Por për disa fëmijë kjo është e pamundur sepse përjetojnë abuzim dhe mungesë respekti.

Ky arsyetim i ka rrënjët në faktin se nuk është “normale” që prindërit dhe fëmijët të mos kenë marrëdhënie të ngushta.

Fëmijët që nuk kanë mbështetjen psikologjike të prindërve të tyre mund të mendojnë nëse prindërit e mi, të cilët supozohet të më duan dhe të jenë aty për mua më shumë se kushdo tjetër në botë, nuk më mbështesin, atëherë kush do ta bëjë? Mjerimi është i dyfishtë kur mungon mbështetja psikologjike nga të dy prindërit.

Arsyet që çojnë në shkëputje nga prindërit mund të jenë për shkak të traumave ndërpersonale ose personale, mungesës së inteligjencës emocionale, çështjeve të shëndetit mendor dhe më shumë. Kur krijohen situata të tilla, ato mund të çojnë në prishjen e marrëdhënieve familjare, distancim dhe tjetërsim.

Fëmijët shpesh përfundojnë duke u ndjerë të vetmuar, duke ndjerë se ka diçka që nuk shkon me ta ose se ata janë të ndryshëm dhe se nuk kuptohen thellë. Këto ndjenja intensifikohen gjatë festave të mëdha dhe raste të tjera të veçanta. Kur familja mblidhet në shtëpi për të festuar dhe lidhur, këta individë pyesin veten se si do t’i durojnë emocionalisht festat dhe me kë do të zgjedhin t’i kalojnë këto ditë.

Klientët e mi flasin për këto lloj vështirësish personale. Një grua kujton se ishte ndjerë e stresuar kur babai i saj pinte marihuanë në dhomën e vet dhe tymi dilte në dhomën e fëmijëve. Ajo tha se “sikur të mos mjaftonte se duhej t’i lutesha të linte duhanin, kjo më solli kujtime dhe ndjenja për kohën kur isha adoleshente dhe babai im përdorte kokainë. U ndjeva përsëri vetëm, konfuze dhe i pasigurt”.

Një klient tjetër tregoi për babain e tij se në një artikull të një reviste përfshinte dhe foton e tij. Ai kujtonte se babai i tha kjo fotografia jote më e keqe. A nuk mund të postonin një më të mirë? Nuk mund ta besoja se kjo ishte gjëja më e rëndësishme që ai kishte për të thënë. Ai as nuk e mori mundimin të më pyeste se për çfarë ishte artikulli dhe të më përgëzonte për të. Ajo që kam marrë gjithmonë prej tij ishte vetëm kritika dhe zhgënjim për çdo gjë që kam bërë.

Unë kam klientë të tjerë, prindërit e të cilëve mund t’i injorojnë për javë apo edhe muaj për shkak të diçkaje që mund të kenë thënë ose bërë dhe disa prej tyre as nuk u jepet një shpjegim dhe u mohohet mundësia për të diskutuar dallimet e tyre dhe për t’u pajtuar.

Disa njerëz përjetuan shkëputje nga prindërit e tyre gjatë fëmijërisë dhe marrëdhënia u përmirësua si të rritur, të tjerë patën lidhje të pjesshme gjatë fëmijërisë dhe marrëdhënia u shpërbë ndërsa rriteshin, ndërsa të tjerë kujtojnë se kishin pasur vështirësi në lidhjen me prindërit gjatë gjithë jetës së tyre gjatë zhvillimit të tyre.

Si rezultat, disa njerëz vendosin të ndërpresin lidhjet me prindërit e tyre. Në disa raste, mjedisi social dhe njerëzit jashtë familjes bëhen familje kujdestare për ta. Të tjerët zgjedhin të mbajnë një marrëdhënie me kufij të rreptë. Ndërsa të tjerët, vazhdimisht përpiqen për këtë marrëdhënie dhe priren ta gjejnë veten në një model të përsëritur dëshpërimi dhe zhgënjimi, sepse ata neglizhojnë të kënaqin nevojat e tyre emocionale.

Ajo që ata më raportojnë si më e trishtueshme është mendimi i përhershëm se ata “nuk janë mjaftueshëm të mirë”, duke pyetur veten nëse duhet të përpiqen më shumë për këtë marrëdhënie, duke u fiksuar nëse ata rreth tyre po kritikojnë “vdekjen” e marrëdhënies me prindërit e tyre dhe analizojnë vazhdimisht nëse ata vetë janë përgjegjës për situata specifike dhe në përgjithësi për gjendjen e marrëdhënies.

Një klient më tha se në thelb jam një person i mirë me një familje të bukur dhe një karrierë të suksesshme. Dikush do të mendonte se duhet të isha bërë kriminel nga mënyra se si më trajtuan prindërit. Por edhe kriminelët kanë mbështetje nga familjet e tyre.

Ka njerëz që më përshkruajnë se kanë dëshirë të përplasin kokën pas murit sepse kjo situatë po i çmend. Ata kanë nevojë të dëshpëruar për pranim dhe për këtë arsye përpiqen të afrohen më shumë me prindërit e tyre dhe shpesh dalin nga kjo përvojë të zënë ngushtë, të tallur dhe me prindërit që shtrembërojnë faktet për t’iu përshtatur paragjykimeve të tyre.

Shumë flasin për një ndjenjë konfirmimi dhe lehtësimi kur keni n dikush me ta që është dëshmitar i incidentit. Një klient më tha se: kur isha më i ri, isha i bllokuar në konfuzion dhe mendova se po çmendesha. Shpesh e gjeja veten duke e pyetur nëse isha unë apo ata që po shtrembëronin faktet. Ishin ata të dy kundër meje dhe ndonjëherë ishin përfshirë dhe vëllezërit e mi. Unë arrita në përfundimin se të gjithë duhet të kenë të drejtë dhe unë duhet ta kem gabim.

Si fëmijë, ndoshta mendoja nëse do të isha mjaftueshëm i mirë, mjaftueshëm i zgjuar, mjaftueshëm i pëlqyer, mjaftueshëm i dashur, atëherë prindërit e mi do të më donin dhe do të më pranonin. Si i rritur, mund të jetë e tmerrshme të kuptosh se nuk ka asgjë më shumë që mund të bëjë për ta arritur këtë.

Në konfuzion kontribuon sjellja e prindit ndaj fëmijës kur ai është tjetërsues me momentet e lidhjes të anuluara nga momentet e toksicitetit. Fëmija mbetet duke pyetur se kur do të ndodhë shpërthimi i radhës dhe shpesh ndihet sikur po ecën në një fushë të minuar duke u përpjekur të shmangë provokimin e një reagimi ose sjelljeje nga prindërit që do ta lëndojnë atë.

Këshilla për të përballuar kur ndiheni “emocionalisht” jetim:

• Sa herë që është e mundur, eksploroni përfundimet dhe paragjykimet tuaja për prindërit tuaj dhe anëtarët e tjerë të familjes që kanë pikëpamjet e tyre. Përpara se të vendosni të ndërprisni kontaktin, jepuni atyre mundësi për t’ju mbështetur dhe për t’ju ofruar ndihmën që ju nevojitet. Ju mund t’ju duhet ta arrini këtë me ndihmën e një terapisti, shoku ose anëtari tjetër të familjes.

• Njihni se ndjenja e humbur dhe e trishtuar është pjesë e procesit të pranimit. Herë pas here, zhgënjimi dhe trishtimi mund të kthehen për ndonjë arsye, por dhimbja e fortë dhe lufta e brendshme mund të pakësohen dhe të kalojnë.

• Udhëzoni familjen, miqtë dhe të dashurit tuaj se si keni nevojë që ata t’ju mbështesin, veçanërisht në momente të vështira, të tilla si të mos i merrni lehtë ndjenjat tuaja, t’ju pyesni se si ndiheni në ditën e nënës dhe babait, duke ju dëgjuar në mënyrë aktive, jo vazhdimisht. Dhe t’u japin sugjerime, etj.

• Prisni që ndjenjat tuaja mund të ndryshojnë gjatë rrethanave dhe fazave të ndryshme të zhvillimit. Jepini vetes dhembshuri dhe lëreni të ketë ndonjë ndjenjë pa e gjykuar. Për shembull, edhe nëse “duhet” të ndjeni mirënjohje të pamasë për familjen tuaj të afërt, tregojini vetes dhembshuri duke i lejuar ata të ndiejnë trishtim dhe zhgënjim, sepse jeni duke vajtuar për marrëdhëniet me familjen nga vini.

• Pranoni se mund të regresoheni (p.sh. të ndjeheni sikur jeni sërish adoleshent) kur ndërveproni me prindërit dhe anëtarët e familjes tuaj. Ju e kuptoni se ndjenjat nuk zhduken vetëm me kalimin e kohës. Në të kundërt, nëse vazhdojnë t’ju trajtojnë në mënyrë të ngjashme, ka më shumë gjasa të zgjojnë mendime dhe ndjenja primitive. Nëse funksionaliteti juaj ndikohet negativisht ose ndjeni siklet, sigurohuni që të kërkoni ndihmë për të përpunuar çdo ndjenjë.

• Bëhuni vëzhgues dhe vini re dinamika dhe modele specifike të sjelljes. Kur aktivizohen këto dinamika dhe modele, njohini ato, vëzhgojini dhe eksploroni për të mësuar më shumë rreth tyre. Në fund të fundit, përpiquni t’i çarmatosni ata në vend që t’i lejoni t’ju mposhtin.

• Vendosja e kufijve të duhur nuk ju bën “egoist”, “të keq” dhe “të pakujdesshëm”. Edhe nëse jeni rritur me mendimin se nuk duhet ta bëni këtë, rrethanat e kërkojnë këtë sepse ju keni të drejtën themelore për t’u respektuar, vlerësuar dhe trajtuar mirë.

• Për shkak të një nevoje të lindur për t’u dashur dhe pranuar, ju mund t’i përkëdhelini të tjerët me shpenzimet tuaja. Kërkoni të kuptoni nevojat tuaja dhe ushqeni ato për të pasur marrëdhënie të qëndrueshme dhe të shëndetshme.

• Shikoni në mënyrë objektive besimet negative që keni për veten tuaj, si dhe mesazhet e vazhdueshme negative që mund të merrni nga prindërit ose anëtarët e tjerë të familjes. Për shembull, pyesni veten, a ju shohin të tjerët ashtu siç e shihni ju veten?

• Reagoni dhe veproni bazuar në vlerat tuaja thelbësore (p.sh., vetë-ruajtje, dhembshuri, etj.). Këto do t’ju udhëheqin në drejtimin e veprimeve që dëshironi të zgjidhni.

• Jini të vetëdijshëm se mund të tërhiqeni nga miqtë dhe partnerët që janë emocionalisht të padisponueshëm, edhe nëse me vetëdije dëshironi lidhje emocionale dhe intimitet. Nga zakoni ne shkojmë drejt asaj që është e njohur për ne edhe nëse ngjall ndjenja negative dhe nuk është e përshtatshme për ne. Jini të vetëdijshëm dhe të ndërgjegjshëm për këtë ‘përsëritje kompulsive’ dhe edhe nëse ju shkakton siklet, sigurohuni që po bëni atë që është më e mira për ju dhe atë që përputhet me atë që ju dëshironi vërtet.

• Kuptoni se ju nuk jeni familja juaj apo dinamika juaj familjare. Krijoni një skenar dhe tregim të ri për veten tuaj që lehtëson marrëdhëniet më të mira tani dhe në të ardhmen.

• Është jashtëzakonisht e bukur të shikosh njerëzit të evoluojnë dhe të arrijnë një nivel të dashurisë dhe dhembshurisë për veten e tyre. Pastaj ata e kuptojnë se meritojnë dashuri dhe respekt dhe e transferojnë atë në marrëdhëniet e tyre. Ata kërkojnë dhe sigurojnë marrëdhënie më të shëndetshme dhe më funksionale që i bëjnë të ndihen më të përmbushur dhe të lumtur.

• Ju jeni në thelb të dashur dhe të pëlqyeshëm. Kërkoni të përcaktoni se çfarë do të thotë “mjaft e mirë” për ju personalisht dhe kultivoni llojin e jetës që dëshironi të jetoni.

Burimi: psychcentral.com
Përgatiti: Fon Ilia, Psikolog Klinik – Holistic Coach

CEO – Institute of Body Language Albania